Boek je proefles
Blog

Ukelele in de klas: voordelen + zo begin je zelf

· Dries Vanden Borre
Dries toont een akkoord op de ukelele tijdens een les

Veel leerkrachten zouden graag meer muziek doen met hun klas. Toch blijft de gitaar in de kast en de liedjesmap onderaan de stapel. Meestal om dezelfde reden: “Ik ben niet muzikaal.”

Denk jij dat ook? Dan sta je niet alleen. Veel leerkrachten vinden zichzelf niet muzikaal. Ze leerden nooit een instrument, en daar voelen ze zich onzeker bij. Begrijpelijk. Maar je hebt geen muzikale opleiding nodig om met muziek te beginnen. En een ukelele helpt je daar net heel goed mee op weg.

In deze blog lees je wat muziek in de klas met kinderen doet, en wat niet. Je leest waarom net de ukelele zo goed werkt, en hoe je er zelf mee begint. Eerlijk, zonder grote beloftes.

Waarom net een ukelele?

Een ukelele, of ukulele zoals je het ook geschreven ziet, is klein, goedkoop en niet eng. Vier snaren in plaats van zes, zacht voor de vingers, en je hebt er geen grote handen voor nodig. Met één of twee akkoorden speel je al een echt liedje. Dat maakt het verschil met een gitaar of een piano: een kind hoort meteen iets dat klinkt. En dat eerste succes is net wat mensen doet verdergaan.

Voor een school telt ook de prijs. Een klasset ukelele’s kost een fractie van een set blokfluiten of een piano. Je hebt er geen muzieklokaal voor nodig en geen dure apparatuur. Een kring stoelen volstaat.

Wat het je leerlingen oplevert

Hier mag je gerust kritisch zijn, want niet alles wat je over muziek hoort, klopt. Maar voor een paar dingen staat het bewijs stevig.

Ze concentreren zich beter en houden zich beter in. Het sterkste effect zit bij wat onderzoekers impulscontrole noemen: de rem op jezelf. Niet meteen roepen, even wachten, bij de les blijven. Onderzoekers bundelden 46 studies met samen ruim drieduizend kinderen, en net daar zagen ze de grootste winst. Voor een drukke klas is dat misschien wel het waardevolste van al.

Hun geheugen en denkwerk gaan vooruit. Eén studie volgde kinderen twee jaar lang. De leerlingen die elke week samen op een instrument speelden, scoorden beter op geheugen, aandacht en logisch nadenken dan hun klasgenoten met gewone muziekles. Twee jaar, dus dit is geen toverkunst van één workshop. Het laat zien dat regelmaat loont.

Hun fijne motoriek wordt scherper. Snaren indrukken, tokkelen, je twee handen laten samenwerken: dat traint de coördinatie. In diezelfde studie deden de kinderen die speelden het duidelijk beter op tests voor fijne motoriek.

Even eerlijk: wat muziek níét belooft

Je leest soms dat muziek kinderen slimmer maakt, of dat ze er vanzelf beter van leren lezen. Daar is het bewijs zwak of tegenstrijdig. Wie je belooft dat een ukelele de rekentoets oplost, verkoopt je iets.

Waarom zeg ik dat, terwijl ik zelf met ukelele’s de klas in trek? Omdat je moet weten wat je wél mag verwachten. Muziek in de klas is geen wondermiddel. Het is een eenvoudige, betaalbare manier om kinderen rustiger te laten werken en beter te laten samenwerken. En om ze met meer goesting naar school te laten komen. Dat is al heel veel.

En de sfeer in de klas?

Naast wat je kunt meten is er ook iets dat elke leerkracht herkent. Samen muziek maken doet iets met een groep. Kinderen die samen zingen of spelen, voelen zich meer verbonden. Ze durven iets te brengen voor de anderen en winnen aan zelfvertrouwen. Vaak komen ze ook gewoon met meer goesting naar de les.

Ik blijf hier wel eerlijk. Dit soort effecten krijg je moeilijker hard dan de cijfers hierboven. Veel ervan komt uit observaties en bevragingen, niet uit strenge tests. Maar het valt op dat zowat elk onderzoek dezelfde richting uit wijst, en dat geen enkel onderzoek je klas er slechter op zag worden.

”Maar ik kan dat zelf niet”

Zo komen we terug bij die ene zin van in het begin. Misschien knik je bij alles wat je hierboven las, en denk je nog altijd: leuk voor wie het kan, niet voor mij.

Goed nieuws. Datzelfde onderzoek laat zien dat je eigen niveau veel minder telt dan je denkt. Wat echt het verschil maakt, is durven. Het verschil tussen een leerkracht die muziek doet en een die het laat, zit zelden in talent. Het zit in vertrouwen.

En vertrouwen kun je leren. Niemand vraagt je om volgende week een concert te geven. Je hebt geen partituren nodig en geen jaren les. Je hebt een paar akkoorden nodig, een handvol liedjes die werken, en iemand die je op weg zet.

Zo begin je

  • Begin klein. Eén akkoord, één liedje. Laat de kinderen meezingen terwijl jij tokkelt.
  • Hou het kort. Tien minuten muziek tussendoor werkt beter dan een uur dat niemand volhoudt.
  • Doe het samen. In een kring, iedereen mee. Het hoeft niet mooi te zijn, het moet samen zijn.
  • Herhaal het. Net als bij lezen en rekenen komt het effect van de regelmaat, niet van één keer.

Je zal merken dat de kinderen je voorbijsteken in enthousiasme. Net dat is de bedoeling.

Zelf aan de slag met je team?

Wil je dit echt in je school binnenbrengen, en niet als eenmalige show die tegen de kerstvakantie weer vergeten is? Neem dan je hele lerarenteam mee.

Dat is precies wat ik doe via ukeleleindeklas.be. Geen invaller die af en toe langskomt, maar workshops en lesreeksen waarin ik jou en je collega’s leer om het zelf te doen. Met je eigen klas, op je eigen tempo, zonder muzikale voorkennis. Zo blijft de muziek in je school, ook als ik allang weer weg ben.

Benieuwd of het bij jullie past? Neem een kijkje op ukeleleindeklas.be en stuur me gerust een bericht. Ik leg je graag uit hoe we eraan beginnen.

Waar dit op gebaseerd is

Een paar bronnen voor wie het zelf wil nalezen:

Klaar om te starten?

Boek een gratis proefles van 30 minuten en ontdek of gitaar- of ukelelelessen iets voor jou zijn.

Boek je gratis proefles