Gitaar spelen aan het kampvuur: zo krijg je iedereen aan het zingen

Jij bent met je gitaar de motor van de avond, de rest zit rond het vuur en zingt mee. Of toch als je het goed aanpakt. Het geheim zit zeker niet in foutloos spelen, maar wel in liedjes kiezen die iedereen kent, zelf luid durven zingen en doorspelen, ook al gaat er iets mis.

In dit artikel lees je hoe je zo’n avond aanpakt: van wat je meeneemt tot wat je doet als iemand een lied aanvraagt dat je niet kent. Zoek je vooral een liedjeslijst? Die vind je in mijn overzicht van Nederlandstalige kampvuurliedjes. Hier gaat het over de aanpak!

Wat neem je mee naar het kampvuur

Een akoestische gitaar, een clip-on stemapparaat en een capo. Meer moet dat niet zijn.

Neem niet je duurste gitaar mee. Aan de ene kant zit de warmte van het vuur, aan de andere kant de vochtige avondlucht, en tegen middernacht ligt er dauw op alles wat buiten staat. Een degelijke, betaalbare gitaar is hier op zijn plaats. Leg ze bij pauzes op een deken of in haar hoes, niet in het gras en niet vlak naast de vlammen.

Diezelfde temperatuurwissels laten je gitaar ook veel sneller ontstemmen dan binnenshuis. Daarom is dat stemapparaat zo belangrijk: even checken of je nog ‘in-tune’ bent tussen twee liedjes door kost je hoogstens enkele seconden.

En de capo? Veel gekende meezingers, zoals Take Me Home, Country Roads of Stand By Me, speel je in de originele toonaard met capo op de tweede fret. Dus neem hem zeker mee. Maar aan een kampvuur is de capo ook een tool om de toonhoogte van je liedjes aan de groep aan te passen. Daarover lees je verderop meer.

Kies liedjes die de groep kent, niet die jij graag speelt

Dit is de fout die bijna elke gitarist maakt: liedjes kiezen die leuk zijn om te spélen in plaats van liedjes die de groep kan meezingen. Dat prachtige fingerpicking-nummer waar je weken op oefende? Rond het vuur doet een simpele meezinger met vier akkoorden het veel beter.

Hou het bij drie of vier akkoorden per lied. Hoe minder je met je linkerhand bezig bent, hoe meer aandacht er overblijft om te zingen en de groep aan te kijken.

Let ook op de toonhoogte. Zit een lied te hoog, dan haken de zangers af net op het moment dat het refrein moet knallen. Voel je bij het eerste couplet dat het te hoog is? Schuif je capo een paar posities lager of speel het lied een toon lager. De groep volgt jouw stem, niet de originele opname.

En herhaal gerust. Vier keer hetzelfde refrein brengt meer volume en plezier dan vier verschillende liedjes na elkaar. Mensen zingen pas luid mee als ze een lied al eens gehoord hebben, dus een tweede rondje van dezelfde meezinger later op de avond werkt bijna altijd.

Zoek je een pasklare lijst? Ik zette tien bekende Nederlandstalige kampvuurliedjes met akkoorden, slagpatroon en capopositie op een rijtje in een gratis e-book.

Ken je beste liedjes uit het hoofd

In het donker lees je geen bladmuziek. Klinkt logisch, en toch zitten er elke zomer gitaristen met hun gsm-lampje boven een blaadje te turen terwijl de sfeer wegzakt. Reken voor een volle avond op tien tot vijftien liedjes die je vlot kan spelen. Dat klinkt veel, maar de meeste kampvuurliedjes delen dezelfde drie of vier akkoorden, dus elk nieuw lied gaat sneller dan het vorige. Leer daarvan minstens je vijf beste volledig uit het hoofd: akkoorden, tekst en structuur. Hoe meer je er vanbuiten kent, hoe beter, want na zonsondergang zijn dat de enige liedjes die je nog hebt. De rest van je repertoire mag op papier zolang er daglicht is. Uit het hoofd spelen heeft nog een voordeel: je kijkt naar de groep in plaats van naar je blaadje. En oogcontact is aan een kampvuur je belangrijkste instrument om mensen mee te krijgen.

Zo krijg je de groep aan het zingen

Niemand wil de eerste zijn die zingt. Dat is de drempel die jij moet wegnemen, en dat doe je zo.

Zing zelf, luid en zonder schroom. Jouw stem hoeft niet mooi te zijn, ze moet zeker klinken. Een gitarist die zelf maar half durft te zingen, krijgt een groep die maar half durft mee te doen. Jij zet de toon, letterlijk.

Kondig elk lied kort aan, zodat mensen weten wat er komt: “Country Roads, iedereen kent het refrein.” Tel dan af of speel een herkenbare intro. Bij het refrein geef je een duidelijk teken: een knik, je stem die net iets luider gaat, of gewoon “allemaal!” roepen. Zing het eerste woord van elke zin voor de groep als je merkt dat ze de tekst niet goed kennen. Zo trek je hen er doorheen zonder dat iemand het gevoel heeft een test af te leggen.

En het belangrijkste: speel elk lied helemaal uit. Mis je een akkoord of ben je de tekst kwijt, speel dan door, neurie desnoods een strofe, en pik terug in bij het refrein. Stoppen valt op, doorspelen niet. De groep hoort jouw foutje wellicht niet, maar wel de stilte die valt als jij stopt met spelen.

Bouw de avond op

Mensen moeten loskomen voor ze uit volle borst zingen. Begin dus rustig, met een lied dat iedereen herkent maar dat nog geen brulwerk vraagt. Bewaar je grootste meezinger voor wanneer de groep opgewarmd is, meestal na drie of vier liedjes.

Voel je dat de energie daalt? Dan is het tijd voor die ene knaller. Voel je dat de groep moe wordt, ga dan mee en kies iets rustigs in plaats van er nog eens tegenaan te gaan. Lees de groep, niet je liedjeslijst: de beste setlist is de setlist die je onderweg aanpast.

Sluit bewust rustig af. Een stil lied als laatste geeft de avond een echt einde, en het is het moment waarop een kampvuur op zijn mooist is: het vuur laag, de stemmen zacht.

Speel zachter dan je denkt

Jouw gitaar moet de stemmen dragen, niet overstemmen. Veel gitaristen slaan harder naarmate de avond vordert, en dan gebeurt er iets geks: hoe harder de gitaar, hoe stiller de groep. Mensen zingen niet graag tegen een muur van geluid in.

Speel de strofes zachter en geef pas vol gas in het refrein. Dat verschil in volume is precies wat een groep het signaal geeft om mee te gaan. En hoor je de stemmen niet meer boven je gitaar uit? Dan speel jij te hard, niet zij te stil!

Met twee gitaristen? Verdeel de rollen

Twee gitaren die exact hetzelfde spelen, klinken dikker maar niet interessanter. Spreek af wie wat doet.

De eenvoudigste verdeling: één gitarist slaat de akkoorden en leidt de zang, de andere tokkelt of speelt losse bassen. Wil je een stap verder gaan, zet dan één capo een paar posities hoger en speel dezelfde akkoordenschema’s in een andere vorm. Country Roads in G zonder capo en de andere met capo op de vijfde fret in D: zelfde lied, en samen klinkt het ineens als een arrangement.

Spreek ook af wie de leiding heeft per lied. Eén iemand telt af, geeft het refrein aan en beslist wanneer het gedaan is.

De foto’s in dit artikel zijn trouwens gemaakt tijdens mijn Summerjams: zomeravonden waarop we met een groep gitaristen samen spelen rond het vuur. Zin om dat zelf eens mee te maken? Je bent welkom!

Als het even misloopt

Iemand vraagt een lied dat je niet kent

Dat gebeurt gegarandeerd. Wees er eerlijk over, maar laat geen stilte vallen: “Die ken ik niet vanbuiten, maar deze gaat er ook in” en je zet meteen iets anders in. Ken je het lied half? Veel popliedjes draaien rond dezelfde vier akkoorden (G, D, Em en C), dus met een beetje durf kom je verrassend ver. Je kan de akkoorden natuurlijk ook opzoeken op ultimate-guitar.com, maar weet dat dat een sfeerbreker kan zijn: terwijl jij op je smartphone zit te zoeken, valt de avond stil. En akkoorden alleen redden je niet. Ken je een nummer niet goed, dan is het verrassend moeilijk om het juiste tempo en ritme te pakken te krijgen, en net dáár haken de zangers op af. Een lied dat je vlot speelt wint het altijd van een lied dat je ter plekke nog moet ontcijferen. Noteer het verzoek dus in je gsm: tegen de volgende kampvuuravond ken je het wel.

Het tempo versnelt

Enthousiaste zangers versnellen, altijd. Jij bent de metronoom van de groep. Tik het tempo mee met je voet, blijf zelf strak en ga niet mee in de versnelling. Werkt dat niet, speel dan een tussenstuk zonder zang en neem het tempo terug.

Je kent een akkoord nog niet

Loop je vast op bijvoorbeeld een barré-akkoord zoals F? Demp de snaren en tik het ritme mee met je rechterhand tot het volgende akkoord. In de maat blijven is belangrijker dan elk akkoord juist spelen, en rond een kampvuur hoort bijna niemand het verschil.

Niemand zingt mee

Verplicht niemand en maak er geen punt van. Speel door, zing zelf, en kies je eerstvolgende lied nóg bekender. Meestal is het geen onwil maar onzekerheid, en die smelt weg zodra twee of drie mensen durven. Richt je op de enthousiastelingen, de rest volgt vanzelf!

Veelgestelde vragen

Moet je goed kunnen zingen om een kampvuur te begeleiden?

Nee. Je stem moet zeker klinken, niet mooi. De groep volgt een gitarist die vol overtuiging zingt, vals of niet, sneller dan een perfecte zanger die twijfelt.

Hoeveel liedjes moet je kennen voor een kampvuuravond?

Reken op tien tot vijftien liedjes die je vlot kan spelen. Een avond duurt langer dan je denkt, zeker als de sfeer goed zit. Zorg dat je daarvan minstens de vijf beste volledig uit het hoofd kent, want na zonsondergang lees je veel moeilijker van je blaadjes!

Welke gitaar neem je best mee naar een kampvuur?

Een akoestische gitaar, en liefst niet je duurste. Vuurwarmte, avondvocht en dauw zijn niet mals voor een instrument. Geen versterker of stopcontact nodig.

Wat doe je als een lied te hoog is om mee te zingen?

Denk hier vooraf al even over na, zet het lied gerust een toontje lager. De groep zingt op jouw toonhoogte, niet op die van de originele opname. Heeft het liedje een capo? Dan kan je die makkelijk een of twee fretten omlaag schuiven of zelfs weglaten!

Wat als iemand een lied vraagt dat je niet kent?

Zeg het eerlijk en zet meteen een alternatief in, zodat er geen stilte valt. Veel liedjes draaien trouwens rond dezelfde vier akkoorden, dus half kennen is vaak genoeg om mee te doen.